กัมพูชา เขมรแดง และระบอบฮุน เซน
เขมร เป็นเมืองขึ้นมาตลอด 400 ปี เพิ่งได้เอกราชไม่นานนี้
บทสรุป
ตั้งแต่ปี 2137 เมื่อพระนเรศวรตีกรุงละแวกแตก เขมรเป็นเมืองขึ้นของสยามต่อเนื่องผ่านอยุธยา ธนบุรี จนถึงต้นรัตนโกสินทร์
ในสมัยรัชกาลที่ 2 และ 3 เวียดนามเข้ามาแย่งชิง เขมรจึงต้องส่งบรรณาการให้ทั้งสองฝ่าย จนเกิดคำเรียกว่าไทยเป็นพ่อ เวียดนามเป็นแม่
ในปี 2406 ฝรั่งเศสเข้ามายึดครอง ซึ่งเป็นช่วงที่สามของสี่ร้อยปีนั้น
ประเด็นสำคัญ
สี่ร้อยปีคือช่วงที่ยาวกว่าประวัติศาสตร์ของหลายประเทศ
ความยาวขนาดนี้ทำให้การเป็นรัฐบรรณาการกลายเป็นสภาพปกติ ไม่ใช่ช่วงพิเศษ
การส่งบรรณาการสองทางเป็นยุทธศาสตร์
ไม่ใช่ความอ่อนแอเพียงอย่างเดียว แต่คือวิธีอยู่รอดระหว่างเพื่อนบ้านสองรายที่ใหญ่กว่า
ฝรั่งเศสเปลี่ยนรูปแบบ ไม่ได้เริ่มการปกครองจากภายนอก
สิ่งที่ต่างคือเจ้าอาณานิคมยุโรปเข้ามาจัดการภายในลึกกว่าที่รัฐบรรณาการเคยเป็น
บริบทนี้อธิบายความอ่อนไหวในปัจจุบัน
ประเทศที่มีประวัติแบบนี้ย่อมไวต่อทุกสิ่งที่ดูเหมือนการอ้างสิทธิ์เหนือตน