พระสูตรสำคัญ
อาทิตตปริยายสูตร: ดับไฟในใจ ราคะ โทสะ โมหะ สู่นิพพาน
บทสรุป
อาทิตตปริยายสูตร คือพระสูตรที่ทำให้ภิกษุกว่าพันรูปบรรลุอรหันต์ในคราวเดียว จึงมักถูกเรียกว่าพระสูตรแห่งไฟที่เผาใจ
พระพุทธเจ้าตรัสว่าทุกสิ่งกำลังลุกเป็นไฟ ไฟนั้นคือไฟราคะ ไฟโทสะ และไฟโมหะ ที่เผาจิตใจเราทุกวันโดยที่เราไม่รู้ตัว
อุปมาที่ตรงที่สุดคือการถือถ่านไฟไว้ในมือ ยิ่งยึดถือก็ยิ่งถูกเผา ยิ่งทุกข์ ยิ่งร้อน
ทางออกที่ทรงสอนคือการเห็นความจริงแล้วปล่อยวาง เมื่อปล่อยวางได้ ใจก็เย็นลงและหลุดพ้นจากทุกข์
ประเด็นสำคัญ
ผลของพระสูตรนี้ผิดปกติ
ภิกษุกว่าพันรูปบรรลุพร้อมกัน ซึ่งไม่เกิดขึ้นบ่อยในพระไตรปิฎก
"ทุกสิ่งกำลังลุกเป็นไฟ" ไม่ใช่คำเปรียบเปรยลอย ๆ
ทรงระบุชัดว่าไฟคืออะไร ได้แก่ ราคะ โทสะ และโมหะ
ไฟเผาอยู่ตลอดโดยเราไม่รู้ตัว
ความเคยชินทำให้ความร้อนกลายเป็นสภาวะปกติในใจ
ถือถ่านไฟยิ่งแน่นยิ่งไหม้
อุปมานี้อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างการยึดถือกับความทุกข์ได้ในประโยคเดียว
เห็นความจริงมาก่อนการปล่อยวาง
ปล่อยวางไม่ได้เกิดจากการฝืน แต่เกิดจากการเห็นตามที่มันเป็น