สมาธิและฌาน 1–4
วิตก-วิจาร: จาก ฌาน 1 สู่ ฌาน 2
บทสรุป
เสียงในหัวที่คุ้นเคยระหว่างภาวนา ไม่ว่าจะเป็นพุทโธ รู้ลม หรือหายใจเข้าออก มีชื่อเรียกที่แน่นอนในพระสูตรว่าวิตกและวิจาร
ทั้งสองอยู่ในปฐมฌานและต้องสงบระงับลงเมื่อเข้าสู่ทุติยฌาน ซึ่งเป็นเหตุผลที่ฌานที่สองถูกเรียกว่าอริยตุณหีภาวะ หรือ Noble Silence
ประเด็นที่ยากที่สุดคือจะวางเสียงในหัวอย่างไรโดยไม่กด ไม่กลั้น และไม่ทำให้จิตถอย
ประเด็นสำคัญ
เสียงในหัวเป็นเครื่องมือ ไม่ใช่ศัตรู
วิตกวิจารทำหน้าที่พาจิตมาเกาะอารมณ์ ซึ่งจำเป็นในตอนต้นและเป็นภาระในตอนหลัง
Noble Silence เป็นชื่อที่บอกลักษณะ
ทุติยฌานเงียบเพราะเครื่องมือถูกวางลง ไม่ใช่เพราะถูกบังคับให้เงียบ
การกดไม่ได้ผลและมักถอยหลัง
ยิ่งพยายามหยุดคิด ยิ่งเป็นการคิดอีกชั้นหนึ่ง ซึ่งเป็นกับดักที่พบบ่อยที่สุด
มีเกณฑ์สังเกตตัวเองแบบเบา ๆ
ไม่ต้องประกาศว่าอยู่ฌานไหน แค่รู้ว่าเครื่องมือยังทำงานอยู่หรือวางลงแล้ว