สมาธิและฌาน 1–4
ฌาน 4 จากประสบการณ์จริง ลมหายใจหายไปได้อย่างไร?
บทสรุป
เป็นการสรุปวิธีฝึกที่ใช้ได้จริงสำหรับผู้เล่าเอง ตั้งแต่การวางฐานกายและจัดการความง่วง ไปจนถึงจุดที่ลมหายใจสงบละเอียดจนไม่ถูกรับรู้
ประเด็นเดียวที่ขอให้จำให้แม่นคือ อย่าหลงอาการ ปีติ แสง ภาพ หรือความสั่น อาจเกิดขึ้นได้ แต่ไม่ใช่เป้าหมาย
หน้าที่ของผู้ฝึกคือรู้แล้ววาง ไม่ไล่หา ไม่รีบสรุป และไม่หลอกตัวเอง
ประเด็นสำคัญ
อย่าหลงอาการ
อาการพิเศษระหว่างฝึกเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้ตามธรรมชาติ ไม่ใช่เครื่องหมายของความก้าวหน้าเสมอไป
วิตกวิจารคือด่านที่ต้องผ่าน
เสียงในหัวไม่ได้หายไปเอง แต่จางลงเมื่อจิตตั้งมั่นพอ ซึ่งเป็นลำดับที่พระสูตรวางไว้
ลมหายใจหายไปไม่ใช่ความผิดปกติ
พระสูตรระบุอาการนี้ไว้ในระดับจตุตถฌาน ผู้ที่ไม่รู้ล่วงหน้ามักตกใจและถอนออกมาเอง
เล่าเฉพาะสิ่งที่ผ่านจริง
ผู้เล่าระบุชัดว่าไม่ได้สรุปแทนใครและไม่ได้ทำขึ้นเพื่ออวดอาการ